27121BOL36.01 - Ondernemer Handel - 2026

Beste student,  

In deze onderwijs- en examenregeling (OER) vind je informatie over de opleiding waar jij voor gekozen hebt. Je leest hierin meer over: 
 

1. Hoe is de opleiding opgebouwd? 

2. Wat leer je tijdens de opleiding? 

3. Hoe ziet de afsluiting eruit? 

4. Wanneer krijg je je diploma? 

5. Met welke regelingen heb je te maken bij Summa? 
    

Voor vragen over deze OER kun je terecht bij je studiecoach. We helpen je graag om je talenten te ontwikkelen.
 

Veel succes tijdens je opleiding!

Summa

Kwalificatiedossier: Ondernemerschap handel en zakelijke dienstverlening, 23443 

Opleiding: Ondernemer handel en/of diensten, 27121 

Niveau: 4

Leerweg: bol 

Cohort: 2026

1

Elke mbo-opleiding is gebaseerd op een kwalificatiedossier. Jouw opleiding bestaat uit verschillende onderdelen:  

1. De gemeenschappelijke basis met beroepsgerichte en generieke (algemene) onderdelen 

2. Eén profieldeel (= de kwalificatie) 

3. Een aantal keuzedelen 

In het kwalificatiedossier kun je meer informatie vinden over het basisdeel (beroepsgericht en generiek) en over het profieldeel dat hoort bij jouw opleiding. 

Dit zijn de kerntaken en werkprocessen die bij jouw opleiding horen: 

Jouw onderwijsprogramma bestaat uit leerarrangementen, een leerarrangement uit meerdere cursussen en een cursus uit leeractiviteiten. Bij elke cursus horen leeruitkomsten.

Als je de leeruitkomsten aantoont krijg je studiepunten. Hierover lees je meer in het hoofdstuk over studiepunten.

Elke cursus wordt afgerond of afgesloten. Afronding is ontwikkelingsgericht; jij en jouw docenten en studiecoach weten wat je al hebt laten zien en waarin je je nog kunt ontwikkelen. Afsluiting is kwalificerend, dat wil zeggen dat het resultaat meetelt bij het nemen van de diplomabeslissing.

Een cursus kan meerdere startmomenten per schooljaar hebben. Elk schooljaar bestaat uit 4 periodes van 10 weken.

Iedere student van Summa heeft een studiecoach en maakt deel uit van een (stam)groep waarmee je regelmatig contact hebt. De studiecoach ondersteunt je bij jouw persoonlijke ontwikkelproces. Je wordt begeleid in het maken van keuzes en we volgen je voortgang. Dit leggen we vast. Jouw studievoortgang is inzichtelijk voor jou, je docenten en studiecoach.

De Ondernemer handel en/of diensten onderneemt voor eigen rekening en risico en geeft richting aan een commerciële onderneming (B2B en/of B2C). In de kern gaat ondernemen over waarde toevoegen en zorgen voor continuïteit van de onderneming. Dit doet de ondernemer door te denken vanuit de klant, kansen te zoeken en te pakken zich op een duurzame en inclusieve manier in te zetten. In de praktijk sluit de ondernemer met de verkoop van producten en/of diensten aan op wensen en behoeften van klanten. De Ondernemer Handel en/of diensten is ambitieus, creatief, flexibel, heeft goede sociale en communicatieve vaardigheden en commercieel inzicht. De Ondernemer handel en/of diensten heeft visie, inzicht in de markt, klanten en zichzelf, en is op de hoogte van maatschappelijke ontwikkelingen en actuele trends en ontwikkelingen in het vakgebied. Hiermee boekt die resultaat en blijft die de onderneming continu (door)ontwikkelen. Afhankelijk van de onderneming kan er onder andere sprake zijn van (commerciële) samenwerkingsverbanden met andere ondernemingen, kunnen er medewerkers in dienst zijn en is te kiezen voor het uitbesteden van activiteiten.

In dit schema zie je de cursussen die horen bij jouw opleiding.

Het onderwijsprogramma bestaat uit beroepsgerichte cursussen en algemene (generieke) cursussen. Het algemene deel van jouw opleiding bestaat uit:

• Nederlands 
• Rekenen 
• Loopbaanontwikkeling en begeleiding  
• Burgerschap 
• Engels

Alle cursussen en leeractiviteiten zijn te vinden in Educator en jouw persoonlijk rooster vind je in Xedule.  

In deze OER vind je nog meer informatie over de inhoud van de algemene cursussen, bpv en keuzedelen. 

De cursussen Nederlands en rekenen en Engels worden gegeven op het niveau van jouw opleiding. Daar waar mogelijk en relevant oefen je met beroepsgerichte opdrachten.

De studiecoach begeleidt jou tijdens je hele opleiding bij je LOB activiteiten. Jullie voeren regelmatig gesprekken en in je stamgroep komen de LOB onderdelen aan bod. Ook tijdens de andere leeractiviteiten besteden je docenten aandacht aan de LOB onderwerpen.

In het loopbaanprogramma leer je je eigen talenten en kwaliteiten onder woorden te brengen. Je denkt na over wat je geleerd hebt, zowel over het beroep als over jezelf. Je kijkt terug op ervaringen in je bpv, bekijkt wat je daarvan geleerd hebt en wat je daar vervolgens mee wilt doen. Zo krijg je een steeds beter beeld van jezelf en kun je aan het eind van je opleiding een goede keuze maken of en waar je wilt gaan werken of dat je nog verder wilt studeren. Je werkt aan vijf onderdelen:

1. Ontdek je talent (Capaciteitenreflectie)
   Waar ben je goed in binnen je huidige stage/opleiding/werk en wat zijn je groeimogelijkheden?
    
2. Ontdek je passie (Motievenreflectie)
   Wat vind je belangrijk en wat motiveert je?
    
3. Ontdek je werkplek (Werkexploratie)
   Hoe ziet jouw huidige stage-/werk-/opleidingsplek eruit en wat vraagt die van jou?
    
4. Zelf aan zet (Loopbaansturing)
   Hoe neem je regie over je loopbaan?
    
5. In gesprek met anderen (Netwerken)
   Met wie kun je sparren of samenwerken om verder te komen?
    

Deze vaardigheden helpen je niet alleen om je studie-, werkplezier en prestaties te vergroten, maar ook om wendbaar te blijven in de snel veranderende samenleving en arbeidsmarkt.

Voor alle opleidingen gelden de wettelijke eisen voor Burgerschap beschreven in vier dimensies:
 

1. Politiek-juridisch
2. Economisch
3. Sociaal-maatschappelijk
4. Vitaal burgerschap
    

Burgerschap heeft te maken met omgaan met veranderingen in de samenleving en met verschillende culturen, gezonde leefwijze, deelnemen aan het arbeidsproces, functioneren als kritisch consument, deel uitmaken van de gemeenschap en politiek.

Kritisch leren denken maakt onderdeel uit van de opleiding. Je leert hoe je op een actieve manier deel kunt nemen aan de samenleving en beroepspraktijk. Tijdens je opleiding wordt aandacht besteed aan:
 

• Informatie (-bronnen) op waarde schatten en daarbij onderscheid maken tussen argumenten, beweringen, feiten en aannames
• Het perspectief van anderen innemen
• Nadenken over hoe eigen opvattingen, beslissingen en handeling tot stand komen

Een beroepsopleiding kan niet zonder de beroepspraktijk, daarom volg je een deel van jouw opleiding bij een bedrijf of instelling. We noemen dit de beroepspraktijkvorming (bpv). Tijdens de bpv word je begeleid door een bpv-begeleider van jouw school en een begeleider van het leerbedrijf. Voor iedere bpv-periode worden afspraken gemaakt over wat je gaat doen, welke eisen gesteld worden aan de bpv en hoe de bpv begeleid en beoordeeld wordt. Dit staat allemaal beschreven in de bundel met bpv-informatie die je tijdens de opleiding ontvangt. In deze OER lees je ook over de beoordelingscriteria voor bpv.
 

Binnen jouw opleiding worden de onderstaande keuzedelen aangeboden:

Een deel van het programma bestaat uit keuzedelen. Voor jouw opleiding bestaat de keuzedeel verplichting uit het volgen van 3 keuzedelen. 

Summa wil studenten meer keuzemogelijkheden bieden tijdens de opleiding. Daarom is er een breed aanbod aan keuzedelen, dit noemen we de Summa-brede keuzedelen. Deze zijn op dit moment bedoeld voor individuele studenten waarbij dit keuzedeel niet wordt aangeboden in de eigen opleiding. Vereiste: dit keuzedeel mag geen overlap hebben met het kwalificatiedossier van de eigen opleiding. Oftewel je kunt een keuzedeel alleen kiezen als de inhoud niet (deels) hetzelfde is als de inhoud van je normale onderwijsprogramma.

Het huidige aanbod van de Summa brede keuzedelen vind je hier.

In overleg is het soms ook mogelijk een keuzedeel van een andere opleiding te kiezen. Hiervoor geldt ook dat er geen overlap met je opleiding mag zijn. Het aanbod van alle keuzedelen bij Summa kun je vinden via deze link: Keuzedelen | Summa College

Hoe kies je je keuzedelen?

Welke keuzedelen je gaat volgen, bepaal je in overleg met je studiecoach. Sommige keuzedelen zijn verplicht, deze worden dan door alle studenten binnen jouw opleiding gevolgd (kolom: Alle studenten/Eigen keuze).

Het kan gebeuren dat een bepaald keuzedeel niet doorgaat. Bijvoorbeeld als te weinig studenten het keuzedeel hebben gekozen (Kolom: Minimum aantal studenten). In de tabel kun je zien hoeveel studenten er mee moeten doen om het keuzedeel door te laten gaan.

Om in aanmerking te komen voor het diploma moet je met de keuzedelen aan de volgende voorwaarden voldoen:

• Het gemiddelde van de resultaten van de geëxamineerde keuzedelen binnen de keuzedeelverplichting moet tenminste een 6 of "voldoende" zijn;
• Voor minimaal de helft van deze keuzedelen moet het resultaat tenminste een 6 of "voldoende" zijn;
• Een keuzedeelresultaat mag nooit lager zijn dan een 4 of een "onvoldoende".

Deze keuzedelen sluiten aan bij de inhoud van jouw opleiding of bij ontwikkelingen op de arbeidsmarkt of ze bereiden je voor op doorstroom naar een vervolgopleiding. Jouw studiecoach kan meer uitleg geven hierover.

Daarnaast is er een breed aanbod aan keuzedelen samengesteld, dit noemen we de Summabrede keuzedelen. Vereiste: je kunt een keuzedeel alleen kiezen als de inhoud niet (deels) hetzelfde is als de inhoud van het onderwijsprogramma van jouw eigen opleiding, er mag geen overlap zijn.

Het huidige aanbod van de Summabrede keuzedelen vind je hier

In overleg is het soms ook mogelijk een keuzedeel van een andere opleiding te kiezen. Hiervoor geldt ook dat er geen overlap met je opleiding mag zijn. Het aanbod van alle keuzedelen bij Summa kun je vinden via deze link: Keuzedelen | Summa College

Welke keuzedelen je gaat volgen, bepaal je in overleg met je studiecoach.

Voordat het keuzedeel start, bespreekt je studiecoach je keuze nog een keer met je. Je mag deze dan nog aanpassen. Wil je je keuze al eerder aanpassen, dan kan dit ook in overleg met je studiecoach.

Het kan gebeuren dat een bepaald keuzedeel niet doorgaat. Bijvoorbeeld als te weinig studenten het keuzedeel hebben gekozen. In de tabel kun je zien hoeveel studenten er mee moeten doen om het keuzedeel door te laten gaan.

Een mbo-opleiding neemt gemiddeld 1600 uur per jaar van jouw tijd in beslag.

Van deze 1600 uur zijn 1000 uur verplichte, door school ingeroosterde onderwijsuren. Deze zijn een combinatie van lesuren op school (dit heet begeleide onderwijstijd (BOT)) en stage-uren in de praktijk (dit heet Beroepspraktijkvorming (BPV)). De andere 600 uur zijn bedoeld voor zelfstudie zoals huiswerk en het leren voor toetsen en examens.

Voor jouw opleiding gelden de volgende uren voor BOT en BPV.

Totaal: 3260 uur:

• waarvan 1910 uur begeleide onderwijstijd (BOT) 

• waarvan 990 uur beroepspraktijkvorming (BPV) 

• waaronder 720 uur keuzedelen, verwerkt in de bovenstaande BOT- en BPV-uren

• waarvan 360 uur zelfstudie

Bij Summa denken we niet in leerjaren maar in fases van jouw ontwikkeling waarbij je een persoonlijke leerroute volgt. Het is mogelijk om de opleiding sneller af te ronden. Dit kan op basis van eerdere werk- of leerervaringen of de snelheid waarmee jij de leeruitkomsten aantoont. Afspraken hierover maak je met je studiecoach.

Deze uren worden evenwichtig verdeeld over de totale studieduur van je opleiding. Je wordt hier tijdens de opleiding over geïnformeerd.

Tijdens de opleiding volg je samen met je studiecoach en docenten jouw ontwikkeling. We doen dit met behulp van ontwikkelingsgerichte beoordelingen. Er wordt gekeken hoe het met je gaat in de verschillende cursussen en arrangementen. Je leert om goed naar jezelf te kijken (te reflecteren) en uitspraken te doen over jouw eigen functioneren.

Elke cursus staat voor 3 of 5 studiepunten, of een veelvoud daarvan. Dit is afhankelijk van de inhoud en de grootte van de cursus. In het blokkenschema zie je deze studiepunten per cursus terug. Studiepunten worden toegekend aan een cursus na afronding of afsluiting van de betreffende cursus, als je de leeruitkomsten hebt aangetoond (of het afsluitende examen hebt behaald).

Tijdens de opleiding volg je samen met je studiecoach en docenten jouw ontwikkeling. We doen dit met behulp van ontwikkelings-gerichte beoordelingen. Er wordt gekeken hoe het met je gaat in de verschillende cursussen en arrangementen. Je leert om goed naar jezelf te kijken (te reflecteren) en uitspraken te doen over jouw eigen functioneren.

Jij kunt cursussen van jouw opleiding afronden door: 

• één of meerdere toetsen (met een voldoende af te sluiten)

• het verzamelen van een set van bewijzen die de leeruitkomsten van de cursus aantonen

Het geven van een bindend studieadvies (BSA) tussen de negen en twaalf maanden na start van de opleiding is een wettelijke verplichting in het mbo. Bij Summa wordt het negatief BSA vóór 15 mei afgegeven, als je in augustus bent gestart. Er is dan voldoende tijd om naar een passende oplossing binnen de opleiding of samen naar een andere opleiding te zoeken. Wanneer jouw opleiding niet in augustus/september start, maar bijvoorbeeld in november of februari, wordt 10 maanden na de daadwerkelijk startdatum van de opleiding een BSA afgegeven. Let op: bij individuele instroom in een lopende opleiding geldt de BSA-datum van de opleiding conform de OER. Jouw studiecoach bespreekt het studieadvies met jou en plaatst het in het studenten-ouderportaal van Eduarte.

Een negatief BSA mag niet als een verrassing komen. Daarom krijg je gedurende het jaar minimaal twee voorlopig studieadviezen (VSA’s). Volg je een eenjarige opleiding dan krijg je één voorlopig studieadvies. Vraag aan jouw studiecoach wanneer je een gesprek krijgt over je studieadvies.

Je krijgt een positief voorlopig studieadvies als je voldoet aan:

1. Eerste voorlopige studieadvies (uiterlijk in de week van 30 november): 12 studiepunten behaald.
2. Tweede voorlopige studieadvies (uiterlijk in de week van 1 maart): 30 studiepunten behaald.

Je krijgt een positief bindend studieadvies (tussen 1 en 15 mei) als je voldoet aan de volgende voorwaarden: minimaal 42 studiepunten behaald in de eerste 2 semesters van je opleiding en/of je, naar het oordeel van het team, je hebt gehouden aan gemaakte schriftelijke afspraken naar aanleiding van het voorlopig studieadvies (VSA). 

Er kan altijd sprake zijn van uitzonderlijke omstandigheden. Dan wordt per student bekeken wat een goede oplossing kan zijn en of en hoe de studie het beste kan worden voortgezet. 

Afsluiten betekent dat je de leeruitkomsten aantoont voor het behalen van je diploma (kwalificerend). In het examenplan vind je een overzicht van de afsluitingen bij jouw opleiding.

De examens van de Summabrede keuzedelen zijn opgenomen in een apart examenprogramma en vind je hier: keuzedelen.

Je doet alleen examen in de keuzedelen die je gevolgd hebt. Als je besluit om een keuzedeel te volgen dat verbonden is aan een andere opleiding, dan kun je het examenprogramma van dat keuzedeel in de OER van die opleiding vinden.

Diploma-eis
Om in aanmerking te komen voor het diploma moet je met de keuzedelen aan de volgende voorwaarden voldoen:

• het gemiddelde van de resultaten van de geëxamineerde keuzedelen binnen de keuzedeelverplichting moet tenminste een 6 of voldoende zijn;
• voor minstens de helft van deze keuzedelen moet je minimaal een 6 of voldoende halen;
• Een keuzedeelresultaat mag nooit lager zijn dan een 4 of een onvoldoende.

Voor lezen en luisteren Nederlands leg je een centraal examen (CE) af. De overige examens Nederlands en rekenen en Engels zijn instellingsexamens (IE).
In het examenprogramma zie je uit welke onderdelen Nederlands en rekenen en Engels bestaan en op welk niveau je afsluit.

Je kunt kiezen voor examinering op een hoger niveau voor de generieke vakken. Dit moet je schriftelijk aanvragen. Let op: dit betekent niet dat je meer examengelegenheden krijgt.
Meer info hierover kun je vinden op Regelingen Summa (paragraaf algemene exameneisen Nederlands, Engels en rekenen).

Voor de cijferberekening en de herkansing zijn aparte regelingen. Het eindcijfer generiek Engels en generiek Nederlands wordt als volgt berekend:
 

1. resultaat lezen en resultaat luisteren worden gemiddeld tot tussenresultaat A;
2. resultaat schrijven, resultaat gesprekken voeren en resultaat spreken worden gemiddeld tot tussenresultaat B;
3. eindresultaat: tussenresultaat A en tussenresultaat B worden gemiddeld.

Niveau 4

• Cijfer voor Nederlands ten minste een 5 mits voor Engels èn rekenen ten minste een 6 behaald is of elke andere volgorde.
• Niveau NL = 3F
• Niveau rekenen= rekenniveau 4
• Niveau ENG = B1 (CE)/A2 (IE)

Bij het afsluiten van je opleiding bespreekt de studiecoach of je voldoende hebt gedaan om aan deze onderdelen te werken. Dit noemen we de inspanningsverplichting. Dit gebeurt meestal tijdens een uitstroom- of doorstroomgesprek.

Tijdens je opleiding moet je voldoen aan de hieronder beschreven punten:

Tijdens de lessen wordt er gewerkt aan:

• Kwaliteitenreflectie;
• Motievenreflectie;
• Werkexploratie;
• Loopbaansturing; 
• Netwerken. 

Voor burgerschap geldt een inspanningsverplichting. Bij het afsluiten van je opleiding bespreekt de docent of je voldoende hebt gedaan om aan deze onderdelen te werken. Dit noemen we de inspanningsverplichting. Tijdens je opleiding moet je voldoen aan de hieronder beschreven punten: 

Voor alle opleidingen gelden de wettelijke eisen voor Burgerschap beschreven in vier dimensies. Het Burgerschapsonderwijs heeft te maken met veranderingen in de samenleving, omgaan met verschillende culturen, gezonde leefwijze, deelnemen aan het arbeidsproces, functioneren als kritisch consument, deel uitmaken van de gemeenschap en politiek.

Er wordt gewerkt aan vier burgerschapsdimensies:

• Politiek-juridische dimensie
• Economische dimensie
• Sociaal-maatschappelijke dimensie
• Vitaal burgerschap

Tijdens de opleiding worden burgerschapsactiviteiten aangeboden. Aanwezigheid bij deze activiteiten is verplicht. Bij afwezigheid dient een student een vervangende opdracht te maken. De student doet hiervoor zelf een voorstel.

Om je diploma te behalen, heb je een voldoende beoordeling nodig voor de bpv. 
Het kan zijn dat je een aantal examens aflegt bij het bedrijf waar je de bpv uitvoert. Dit staat los van de beoordeling van de bpv. 

Hieronder vind je een overzicht van het examenprogramma.

De exacte tijdsduur van de generieke examens is terug te vinden in het examen instrument.

De slaag-/zakregeling voor de kerntaken is als volgt: alle examens die onderdeel uitmaken van een kerntaak moeten met minimaal het oordeel voldoende of een cijfer van 5,5 zijn afgerond. Alleen wanneer aan deze voorwaarde is voldaan, kan voor de betreffende kerntaak het eindresultaat voldoende worden vastgesteld.

Binnen de opleiding kun je te maken krijgen met verschillende vormen van examineren. Een voorbeeld hiervan is een Proeve van Bekwaamheid. In de Proeve van Bekwaamheid laat je zien dat je de taken die je moet uitvoeren in je beroep goed kunt uitvoeren. Ook kun je een examen krijgen waarin kennis (kennisexamen) of vaardigheden (vaardigheidsexamen) worden geëxamineerd.

Hier lees je wat de afkortingen in het examenprogramma betekenen:

Er zijn geen aanvullende voorwaarden.

Voor ieder examen heb je twee gelegenheden (kansen) om een voldoende resultaat te halen. Je ontvangt een planning van je studiecoach. Als je hiervan wilt afwijken, overleg dan met de coach. Dit zal niet altijd mogelijk zijn.

Onderstaande examens plan je altijd zelf in:

• Centraal examen NL (niveau 2, 3, 4)
• Instellingsexamen Rekenen (niveau 2, 3, 4)
• Centraal examen Engels (niveau 4)

. Voor de volgende geldt dit ook:

Voor de CE-examens (lezen en luisteren) Nederlands en Engels plan je altijd zelf het moment en de locatie. Dit geldt ook voor de examens Nederlands Schrijven en Engels Schrijven. 

De examens Engels Spreken, Engels Gesprekken voeren, Nederlands Spreken en Nederlands Gesprekken voeren worden ingepland in het eerste jaar van de opleiding. 

Tijdens je opleiding verzamel je bewijslasten voor je beoordelingsportfolio. Als je beoordelingsportfolio compleet is, lever je het in. Het inleveren van je beoordelingsportfolio is een examenmoment en vindt plaats wanneer de student hier klaar voor is. 

Misschien kom je in aanmerking voor een vrijstelling voor delen van de opleiding, omdat je die al ergens anders hebt afgerond. Vrijstelling kun je krijgen voor: onderwijs en/of examen:

• Een vrijstelling voor delen van het onderwijsprogramma vraag je aan via de studiecoach. Je vraagt vrijstelling aan met een goede onderbouwing.
• Voor vrijstellingen voor het examen neem je eerst contact op met je studiecoach. Via hem/ haar kun je een aanvraagformulier krijgen. Je vrijstellingsverzoek moet altijd goed onderbouwd zijn. Je dient het in bij de examencommissie. De examencommissie keurt jouw aanvraag goed of af.

In het examenreglement kun je meer lezen over de vrijstellingsregeling voor examens. Als je een vrijstelling krijgt, maken we afspraken over hoe jouw onderwijsprogramma eruit komt te zien.

Summa heeft een examenreglement. In dit document worden alle regels rondom de examens beschreven. Hier vind je bijvoorbeeld wat je moet doen als je het niet eens bent met een uitslag van het examen of van welke voorzieningen je gebruik mag maken als je hiervoor in aanmerking komt.

Je krijgt je diploma als je aan de onderstaande eisen hebt voldaan:

 
Cum Laude

Summa heeft een Cum Laude-regeling. Deze is opgenomen in het examenreglement.

Summa heeft diverse regelingen die van belang zijn voor jou als student zoals bijvoorbeeld het Studentenstatuut, de klachtenregeling, gebruik van ICT. Dit kun je vinden op Regelingen Summa.